Dil & Konuşma Adabı Sünnetleri
Dil & Konuşma Adabı başlığı altında toplanan 47 sünnet; kısa uygulama önerileri, Türkçe hadis metinleri ve kaynak bilgileriyle birlikte listelenmiştir.
Dil & Konuşma Adabı sünnetlerinin hadis kaynakları
📚 Hadis kaynakları
- Sahih al-Bukhari (39)
- Sahih Muslim (8)
🕊️ Öne çıkan râviler
- Ebû Hüreyre (r.a.) (14)
- Enes b. Mâlik (r.a.) (5)
- Âişe (r.a.) (4)
- İbn Ömer (r.a.) (4)
- Sâbit b. Dahhâk (r.a.) (3)
- Huzeyfe (r.a.) (3)
- Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) (2)
- Sehl b. Sa'd (r.a.) (2)
Dil & Konuşma Adabı ile ilgili sünnetler listesi
Güzel Konuşmak veya Susmak
Bu sünnet, konuşmadan önce sözün faydalı, doğru ve incitmeyici olup olmadığını düşünmeyi öğretir. Faydasız veya zararlı söz yerine susmak ibadet bilinciyle tercih edilir.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6018
Dil ve El ile Zarar Vermemeye Dikkat Etmek
Sözle veya davranışla kimseye zarar vermemek; güven veren bir Müslüman olmaya çalışmak.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 11
Güzel Sözü Sadaka Bilmek
İncitmeyen, umut veren ve hayra yönelten güzel sözü sadaka bilinciyle söylemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 2989
Dil ve İffeti Koruyarak Cenneti Umut Etmek
Dilini ve iffetini korumaya özen göstermek.
Sehl b. Sa'd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6474
Hayır Söylemek veya Susmak
Konuşmadan önce sözün hayırlı olup olmadığını düşünmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6475
Düşünmeden Konuşmaktan Sakınmak
Sözü söylemeden önce sonucunu düşünmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6477
Allah'ın Razı Olacağı Sözü Önemsemek
Küçük görünen sözlerin ahiret etkisini önemsemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6478
Ölüleri Kötü Sözle Anmamak
Ölüleri kötü sözle anmaktan sakınmak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6516
Güzel Sözle de Olsa Ateşten Korunmak
Güzel sözü sadaka bilip ateşten korunmaya vesile yapmak.
Adî b. Hâtim (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6540
Mümini Tekfir ve Lanetten Sakınmak
Mümin hakkında lanet ve tekfir dilinden sakınmak.
Sâbit b. Dahhâk (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6652
İftiradan Uzak Durup Müminin İzzetini Korumak
İftira karşısında müminin onurunu korumak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6662
Dil Alışkanlığındaki Boş Yeminden Sakınmak
Dili gereksiz yemin alışkanlığından korumak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6663
Zandan ve Gizli Kusur Araştırmaktan Sakınmak
Zan, tecessüs ve kırgınlık yerine kardeşliği korumak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6724
Günah İşleyeni Lanetleyerek Şeytana Yardım Etmemek
Günahkârı ıslah ederken lanet ve aşağılama dili kullanmamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6777
Günah İşleyen Mümini Lanetlememek
Günahı reddederken müminin Allah ve Resûlü sevgisini inkâr etmemek.
Ömer b. Hattâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6780
Kardeşe Karşı Şeytanın Yardımcısı Olmamak
Günaha düşen kardeşi aşağılama yerine ıslah diliyle desteklemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6781
Dil ve İffeti Koruyup Cenneti Umut Etmek
Dili ve iffeti koruyarak cennet vaadini umut etmek.
Sehl b. Sa'd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6807
Günahı Islah Ederken Aşağılayıcı Dilden Sakınmak
Islah ederken aşağılama ve yüz kızartma dilinden kaçınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6839
Hizmetçiye ve Zayıfa İftira Atmamak
Gücü zayıf olana iftira atmaktan sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6858
Yalan Şahitliği En Büyük Günahlardan Saymak
Yalan söz ve yalan şahitlikten büyük günah bilinciyle sakınmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6871
Öfkeyle Dine ve Peygamberlere Saygıyı İhlal Etmemek
Öfkeyle peygamberler hakkında edep sınırını aşmamak.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6917
Yalan Şahitliği Büyük Günah Bilmek
Yalan söz ve yalan şahitlikten büyük günah bilinciyle sakınmak.
Ebû Bekre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6919
Kötü Selama Ölçülü Cevap Vermek
Kötü söz ve imalı hakarete ölçülü cevap vermek.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6926
Sert Söze Karşı Rıfkı Seçmek
Sert ve çirkin söze karşı rıfkı ve ölçülü cevabı seçmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6927
Kötü Niyetli Selamda Kısa Cevap Vermek
Kötü niyetli selama kısa ve ölçülü cevap vermek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6928
Görmediği Rüyayı Anlatmaktan Sakınmak
Rüya, mahrem konuşma ve tasvir konusunda yalandan ve haksızlıktan sakınmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7042
Görmediği Şeyi Gördüm Dememek
Görmediği rüyayı veya olayı gördüm diyerek yalan söylememek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7043
Müslümana Sövmeyi ve Onunla Savaşmayı Büyük Tehlike Bilmek
Müslüman kardeşine sövmekten ve onunla savaşmaktan sakınmak.
Abdullah b. Mesûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7076
Gereksiz Sorularla Fitneye Kapı Açmamak
Gereksiz ve zorlayıcı sorularla fitne kapısı açmaktan sakınmak.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7089
Yönetici Yanında Başka, Çıkınca Başka Konuşmamak
Güç sahiplerinin yanında ve arkasında aynı dürüstlüğü korumak.
Muhammed b. Zeyd / İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7178
İki Yüzlü Olmaktan Sakınmak
İnsanlara farklı yüzlerle gidip güveni bozmamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7179
Gereksiz Soruyla Hükmü Zorlaştırmamak
Gereksiz ve zorlayıcı sorularla dini kendine ve topluma ağırlaştırmamak.
Sa'd b. Ebî Vakkâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7289
Öfkeye Sebep Olan Gereksiz Sorulardan Tövbe Etmek
Gereksiz ve rahatsız edici sorularla fitneye kapı açınca hemen tövbe etmek.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7291
Gereksiz Soru Yerine Allah'a Teslimiyet Göstermek
Gereksiz soru kapısı açıldığında teslimiyet ve rıza sözünü öne almak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7294
Cevabı Üzecek Sorulardan Sakınmak
Kişiyi ve toplumu üzebilecek gereksiz sorulardan kaçınmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7295
Yemin Ederken Sadece Allah Adıyla Yemin Etmek
Yemin ederken Allah’tan başkası adına yemin etmekten sakınmak.
Abdullah b. Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7401
Plan Yaparken İnşallah Demeyi Unutmamak
Geleceğe dair güçlü plan kurarken Allah’ın dilemesine bağlamayı unutmamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7469
Gelecek Planını İnşallah Kaydıyla Söylemek
Geleceğe dair plan ve kararları Allah’ın dilemesine bağlayarak söylemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7479
Zamana Sövmemek
Zamana ve kadere sövmekten sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7491
Müslümana Kâfir Demekten Sakınmak
Müslümana kâfir demekte acele etmemek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih Muslim 60a
Tekfir Sözünün Geri Dönebileceğini Bilmek
Tekfirden sakınıp dilde ihtiyatlı olmak.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih Muslim 60b
Yalan Şahitliğin Ağırlığını Bilmek
Yalan söz ve yalan şahitlikten kesinlikle sakınmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 88b
Koğuculuk ve Söz Taşımaktan Sakınmak
Söz taşıyıp insanların arasını bozmaktan sakınmak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih Muslim 105a
Yöneticilere Söz Taşıyıp Fitne Çıkarmamak
Söz taşıma ve fitne çıkarma dilinden uzak durmak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih Muslim 105b
Koğuculuğun Cennet Yoluna Engel Olduğunu Bilmek
İnsanların arasını bozacak söz taşımaktan uzak durmak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih Muslim 105c
Yalan Din Yemini ve Kendine Zarar Uyarısından Sakınmak
Yeminde doğru olmak ve can emanetini korumak.
Sâbit b. Dahhâk (r.a.) · Sahih Muslim 110a
Yalan İddia ile Kendini Çoğaltmaktan Sakınmak
Yalan yemin ve tehlikeli sözlerden sakınmak.
Sâbit b. Dahhâk (r.a.) · Sahih Muslim 110c