Fıkıh & İbadet Bilinci Sünnetleri
Fıkıh & İbadet Bilinci başlığı altında toplanan 102 sünnet; kısa uygulama önerileri, Türkçe hadis metinleri ve kaynak bilgileriyle birlikte listelenmiştir.
Fıkıh & İbadet Bilinci sünnetlerinin hadis kaynakları
📚 Hadis kaynakları
- Sahih al-Bukhari (98)
- Sahih Muslim (4)
🕊️ Öne çıkan râviler
- Âişe (r.a.) (22)
- İbn Abbâs (r.a.) (15)
- İbn Ömer (r.a.) (11)
- Ebû Hüreyre (r.a.) (11)
- Ebû Mûsâ (r.a.) (2)
- Zehdem / Ebû Mûsâ (r.a.) (2)
- Berâ b. Âzib (r.a.) (2)
- Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) (2)
Fıkıh & İbadet Bilinci ile ilgili sünnetler listesi
İslamın Beş Esasını Gözetmek
İslam’ın ana esaslarını hayatın merkezinde tutmak ve ibadet bilincini bu temeller üzerinde canlı tutmak.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 8
Şükreden Kul Olmak
Nimetlere karşı şükrü ibadetle göstermek.
Muğîre b. Şu'be (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6471
Farzlarla Yakınlık Kurup Nafilelerle İlerlemek
Farzları önceleyip nafilelerle Allah’a yaklaşmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6502
Yeminde Daha Hayırlı Olanı Seçmek
Yemin ettiğinde daha hayırlı yol çıkarsa kefaretle onu tercih etmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6621
Yemini Hayra Engel Yapmamak
Yemin hayra engel olursa kefaretle daha hayırlısını yapmak.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6623
Yalnız Allah Adına Yemin Etmek
Yemin ederken yalnız Allah adına yemin etmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6646
Yanlış Yemin Alışkanlığını Hemen Terk Etmek
Yanlış yemin alışkanlığını duyduğu anda terk etmek.
İbn Ömer / Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6647
Baba Adına Yemin Etmemek
Yeminde soy veya baba adını kullanmamak.
Abdullah b. Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6648
Yemini Kefaretle Hayra Açmak
Yemin hayra engel olursa kefaretle daha hayırlısını yapmak.
Zehdem / Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6649
Hacda Unutarak Sıra Değişirse Sükûnetli Olmak
Hac ibadetinde unutarak yapılan sıra değişiminde ilme başvurmak.
Abdullah b. Amr (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6665
Hacda Bilmeden Önce-Sonra Yapılan İşlerde Kolaylığı Bilmek
Hacda bilmeden yapılan sıra değişiminde paniğe kapılmadan ilme başvurmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6666
Kurbanı Vaktinden Önce Kesmemek
Kurbanı ibadetin vaktine uygun kesmek.
Berâ b. Âzib (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6673
Kurbanı Allah'ın Adıyla Kesmek
Kurbanı vaktinde ve Allah’ın adıyla kesmek.
Cündeb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6674
Öfke Anındaki Yeminde Hayrı Aramak
Öfke anında yapılan yeminde hayırlı yol çıkarsa ona yönelmek.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6678
Yemin Edip Daha Hayırlısını Görünce Kefaretle Dönmek
Yemin hayra engel olursa kefaretle daha hayırlısını yapmak.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6680
Ayın Yirmi Dokuz Gün Olabileceğini Bilmek
Kamerî ayın yirmi dokuz gün olabileceğini bilmek.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6684
Helali Kendine Yasaklamamak
Helal olanı kırgınlık veya baskıyla kendine yasaklamamak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6691
Adağı Yerine Getirmemekten Sakınmak
Adak, emanet ve şahitlik konularında gevşeklikten sakınmak.
İmrân b. Husayn (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6695
Allah'a İtaat Adağını Yerine Getirmek
Allah’a itaat içeren adağı yerine getirip günah adağını terk etmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6696
Cahiliye Dönemindeki İtaat Adağını Yerine Getirmek
İtaat olan eski adağı İslam’dan sonra da yerine getirmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6697
Vefat Eden Kişinin Adağını Onun Adına Yerine Getirmek
Vefat edenin meşru adağı için ehline danışıp yerine getirmek.
Sa'd b. Ubâde el-Ensârî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6698
Allah Hakkını Borç Gibi Ciddiye Almak
Allah’a ait ibadet borcunu ciddiyetle yerine getirmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6699
İtaat Adağını Yapıp Günah Adağını Terk Etmek
İtaat adağını yerine getirip günah içeren adağı terk etmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6700
İbadet Adıyla Kendine Eziyet Etmemek
İbadet niyetiyle bedene gereksiz eziyet etmemek.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6701
Tavafta Kendini Bağlatmamak
Tavafta ve ibadette insan onuruna aykırı uygulamalardan sakınmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6702
Tavafta İnsanı Elinden Tutup Götürmek
İbadette yardım ederken insan onurunu korumak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6703
Adakta Meşakkat Değil Meşru İtaati Seçmek
Adakta bedene eziyet değil meşru ibadeti sürdürmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6704
Fidye Seçeneklerinde Meşru Kolaylığı Bilmek
Fidye gerektiğinde meşru seçeneklerden uygun olanı seçmek.
Ka'b b. Ucre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6708
Kefaret Ölçülerinde Nebevî Ölçüyü Esas Almak
Kefaret ve fitrede nebevî ölçüleri esas almak.
Sâib b. Yezîd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6712
Fitre ve Kefarette Peygamber Ölçüsüne Dönmek
Fitre ve kefaret ölçülerinde Peygamber ölçüsüne bağlı kalmak.
Nâfi' / İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6713
Malı Tek Kalemden Bağışlarken Sorumluluğu Gözetmek
Mal tasarrufunda aile ve ihtiyaç dengesini gözetmek.
Câbir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6716
Azat Hakkının Azat Edene Ait Olduğunu Bilmek
Hak ve şartlarda meşru ölçüyü korumak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6717
Yeminde İnşallah Kaydıyla Hayra Dönmek
Yeminde daha hayırlısı ortaya çıkınca kefaretle ona dönmek.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6718
Yemin Kefaretinde Sıra ve Hayrı Korumak
Yemin kefaretiyle hayırlı seçeneğe yönelmek.
Hammâd rivayeti · Sahih al-Bukhari 6719
Yemini Hatırlatıp Hayırlı Olanı Yapmak
Yemini hatırlatıp hayırlı olanı kefaretle yapmak.
Zehdem el-Cermî / Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6721
Miras Hükmünü Vahye Göre Beklemek
Miras ve mal taksiminde vahyin ölçüsüne başvurmak.
Câbir b. Abdullah (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6723
Peygamber Mirasının Sadaka Olduğunu Bilmek
Peygamber’e mahsus mal hükmünde sünnete bağlı kalmak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6725, 6726
Peygamberlerin Malının Sadaka Olduğunu Hatırlamak
Peygamberlere mahsus miras hükmünü bilmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6727
Peygamber Malının Mirasçılarca Paylaşılmayacağını Bilmek
Peygamber’e mahsus mal hükmünü sünnetten öğrenmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6729
Sünnet Bilgisiyle Miras Talebini Düzeltmek
Hak talebini sünnet bilgisiyle gözden geçirmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6730
Miras Paylarını Önce Hak Sahiplerine Vermek
Miras taksiminde belirlenmiş payları önce hak sahiplerine vermek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6732
Vasiyette Üçte Bir Ölçüsünü Aşmamak
Vasiyet ve sadakada aile hakkını gözetip üçte biri aşmamak.
Sa'd b. Ebî Vakkâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6733
Kız ve Kız Kardeş Mirasını Adaletle Paylaştırmak
Miras meselelerinde ehil ilim sahibine başvurmak.
Esved b. Yezîd / Muâz (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6734
Miras Payı Kuralını Tekrar Pekiştirmek
Miras taksiminde farz paylara öncelik vermek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6735
Ehil Âlime Başvurup Hatalı Fetvadan Dönmek
Ehil âlimin doğru deliline uyup hatalı görüşten dönmek.
Huzeyl b. Şurahbîl / İbn Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6736
Asabe Kuralıyla Mirası Tamamlamak
Mirası farz paylar ve kalan asabe hakkıyla tamamlamak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6737
Dede Hükmünde Sahabe İçtihadını Bilmek
Miras meselelerinde sahabe içtihadının dayanaklarını bilmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6738
Miras Paylarını Allah'ın Belirlediği Şekilde Kabul Etmek
Miras paylarında Allah’ın belirlediği ölçülere teslim olmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6739
Kız ve Kız Kardeş Mirasında Sahabe Hükmünü Bilmek
Miras meselelerinde sahabe uygulamasından öğrenmek.
Esved / Muâz b. Cebel (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6741
Peygamber Hükmüne Göre Miras Payı Vermek
Miras hükmünde Peygamber’in uygulamasına bağlı kalmak.
Huzeyl / Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6742
Miras Ayetlerinin Rehberliğine Başvurmak
Miras sorusunda Kur’an’ın rehberliğine başvurmak.
Câbir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6743
Kelale Ayetini Miras Meselesinde Esas Almak
Kelâle mirasında Kur’an ayetini esas almak.
Berâ b. Âzib (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6744
Miras Kalanını En Yakın Erkek Akrabaya Vermek
Miras paylarından artanı asabe kuralına göre vermek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6746
Din Kardeşliğiyle Gelen Eski Miras Uygulamasının Neshedildiğini Bilmek
Miras hakkının kan bağı ve ilahî hükümle belirlendiğini bilmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6747
Liân Sonrası Çocuğu Anneye Nispet Etmek
Liân gibi ağır meselelerde hükmü nebevî ölçüyle vermek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6748
Nesep İddiasında Yatak İlkesini Esas Almak
Nesep ve mahremiyet iddiasında şer'î ölçüyü esas almak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6749
Çocuğun Yatak Sahibine Ait Olduğunu Bilmek
Nesep konusunda temel şer'î kaideyi bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6750
Berîre Üzerinden Velâ Hakkını Azat Edene Vermek
Azatla doğan hakkın azat edene ait olduğunu bilmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6751
Velâ Bağını Azat Edene Sabit Görmek
Velâ hakkını azat edenin hakkı olarak kabul etmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6752
Cahiliye Saibe Uygulamasını Terk Etmek
Azat ve miras meselelerinde cahiliye uygulamalarından sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6753
Berîre'nin Geçersiz Velâ Şartını Düzeltmek
Geçersiz şartlara aldanmadan meşru hakkı uygulamak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6754
Velâ Hakkını Satışa ve Hibeye Konu Etmemek
Velâ hakkını ticari mala çevirmemek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6756
Velâ Şartı Sebebiyle Azattan Vazgeçmemek
Geçersiz şart sebebiyle hayırlı azat amelinden vazgeçmemek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6757
Kadının Azat Etmesiyle Velâ Hakkının Sabit Olması
Kadın veya erkek fark etmeksizin velânın azat edene ait olduğunu bilmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6759
Azat Bedelini Verenin Velâ Bağını Tanımak
Azat bedelini verip nimeti tamamlayanın hakkını tanımak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6760
Din Farkında Miras Hükmünü Bilmek
Miras hükümlerinde din farkı kuralını bilmek.
Üsâme b. Zeyd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6764
Nesep İddiasında Delil ve Yatak İlkesini Gözetmek
Nesep ihtilafında şer'î kaide ve mahremiyet ihtiyatını birlikte gözetmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6765
Nesep Tespitinde Uzman Görüşünü Dikkate Almak
Nesep ve benzerlik konusunda ehil gözlemi dikkate almak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6770
Hırsızlık Hükmünde Nisap Ölçüsünü Bilmek
Hırsızlık hükmünde nisap ve ölçü bulunduğunu bilmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6789
Çeyrek Dinar Ölçüsünü Hırsızlık Hükmünde Esas Almak
Ceza hükümlerinde belirlenen mali ölçüyü dikkate almak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6790
Hırsızlıkta Değer Şartını Gözetmek
Hırsızlık hükmünün ölçü ve şartlarını keyfî yorumlamamak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6791
Hırsızlıkta Kalkan Değeri Ölçüsünü Bilmek
Hırsızlık hükmünde malın değer şartını dikkate almak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6792
Değersiz Şeyde Hırsızlık Haddini Uygulamamak
Hırsızlıkta had hükmünün değer şartına bağlı olduğunu bilmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6793
Kıymetli Mal Şartını Hırsızlık Hükmünde Gözetmek
Hırsızlık haddinde malın kıymetli olma şartını gözetmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6794
Üç Dirhem Değerindeki Kalkan Ölçüsünü Bilmek
Hırsızlık hükmünde üç dirhem değerindeki nisap ölçüsünü bilmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6795
Kalkan Bedeliyle Hırsızlık Nisabını Hatırlamak
Hırsızlık nisabında kalkan bedeli rivayetini bilmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6796
Nesepte Yatak İlkesini Yeniden Hatırlamak
Nesep ve mahremiyet meselelerinde şer'î kaideyi esas almak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6817
Nesep Kaidesini Kısa ve Net Bilmek
Nesep konusunda kısa ve net şer'î kaideyi bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6818
Bekâr Zina Hükmünde Sünnet Ölçüsünü Bilmek
Bekâr zina hükmünde sünnet ölçüsünü bilmek.
Zeyd b. Hâlid el-Cühenî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6831, 6832
Hukukî Cezada Sürgün Ölçüsünü Bilmek
Hukukî cezaların sünnetle belirlenen şartlarını bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6833
Tekrarlayan Günahı Islah ve Tedbirle Ele Almak
Tekrarlayan günahı ıslah ve tedbirle ele almak.
Ebû Hüreyre ve Zeyd b. Hâlid (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6837, 6838
İftira Şüphesinde Liân Hükmünü Bilmek
İftira ve nesep şüphesinde liân hükmünü bilmek.
Sehl b. Sa'd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6854
Müslüman Kanının Ancak Haklı Sebeple Korunduğunu Bilmek
Müslüman kanının dokunulmazlığını ve istisnaların ciddiyetini bilmek.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6878
Mekke Haremine ve Kısas-Diyet Seçimine Riayet Etmek
Mekke haremine riayet edip kısas-diyet hakkını adaletle gözetmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6880
Diyet Kabulünde İyilikle Talep ve Güzel Ödeme Yapmak
Diyet kabulünde makul talep ve güzel ödeme adabını gözetmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6881
Parmak Diyetinde Eşitlik Ölçüsünü Bilmek
Parmak diyeti konusunda şer'î eşitlik ölçüsünü bilmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6895
Aynı Parmak Diyeti Ölçüsünü Teyit Etmek
Parmak diyetiyle ilgili eşitlik hükmünü teyit etmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6895b
Diyet, Esir Fidyesi ve Can Hükmünü Sahifeden Öğrenmek
Diyet, esir fidyesi ve can hükümlerini sahih bilgiyle öğrenmek.
Ebû Cuhayfe / Ali (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6903
Cenin Düşmesine Sebep Olanda Diyet Hükmünü Bilmek
Cenin düşmesine sebep olan zararda diyet hükmünü bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6904
Diyetin Âkile Üzerine Olduğunu Bilmek
Diyet yükümlülüğünde miras ve âkile ayrımını bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6909
Cenin ve Öldürülen Kadın İçin Diyet Hükmünü Bilmek
Cenin ve can kaybında tazmin sorumluluğunu şer'î ölçüyle bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6910
Hayvan, Kuyu ve Maden Zararı Hükmünü Bilmek
Hayvan, kuyu, maden ve rikâz hükümlerini bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6912
Kontrolsüz Hayvan Zararında Hükmü Bilmek
Kontrolsüz zarar ve rikâz hükmünü kısa kaide olarak bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6913
Diyet ve Esir Fidyesi Hükmünü Sahih Kaynaktan Almak
Diyet ve esir fidyesi gibi hükümleri sahih bilgiyle öğrenmek.
Ebû Cuhayfe / Ali (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6915
Namaz ve Zekatı Birbirinden Ayırmamak
Namazı ve zekâtı dinin bütünlüğü içinde görmek.
Ebû Hüreyre / Ömer / Ebû Bekir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7284, 7285
Daha Hayırlısı Görülünce Yemini Telafi Etmek
Daha hayırlısı ortaya çıkınca yemini fıkhına uygun şekilde telafi etmek.
Zehdem / Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7555
Canlı Tasviri Konusunda Sorumluluk Bilinci Taşımak
Canlı tasviri konusunda fıkhî sorumluluk ve ihtiyat bilinci taşımak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7557
Tasvir Meselesinde Ahiret Sorumluluğunu Hatırlamak
Tasvir meselesinde ahiret sorumluluğunu ve fıkhî ihtiyatı gözetmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7558
İçecek ve Kap Hükümlerinde Sünnet Ölçüsünü Bilmek
İçecek ve kap hükümlerinde sünnetin fıkhî ölçüsünü gözetmek.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih Muslim 18c
Sorumluluk Bağını Bozacak Kaçıştan Sakınmak
Tarihî bağlamlı sorumluluk rivayetlerini editör kontrolüyle ele almak.
Cerîr (r.a.) · Sahih Muslim 68
Tarihî Kölelik Hükmünü Bağlamıyla Okumak
Tarihî fıkıh rivayetlerini bağlamından koparmadan okumak.
Cerîr (r.a.) · Sahih Muslim 69
Tarihî Sorumluluk İhlalinin İbadet Etkisini Bilmek
Tarihî rivayetleri fıkhî ve sosyal bağlamıyla değerlendirmek.
Cerîr b. Abdullah (r.a.) · Sahih Muslim 70