Ahlak & Karakter Sünnetleri
Ahlak & Karakter başlığı altında toplanan 172 sünnet; kısa uygulama önerileri, Türkçe hadis metinleri ve kaynak bilgileriyle birlikte listelenmiştir.
Ahlak & Karakter sünnetlerinin hadis kaynakları
📚 Hadis kaynakları
- Sahih al-Bukhari (136)
- Sahih Muslim (36)
🕊️ Öne çıkan râviler
- Ebû Hüreyre (r.a.) (47)
- Enes b. Mâlik (r.a.) (16)
- Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) (13)
- Âişe (r.a.) (8)
- İbn Abbâs (r.a.) (7)
- İbn Ömer (r.a.) (5)
- Enes (r.a.) (5)
- Ebû Mûsâ (r.a.) (5)
Ahlak & Karakter ile ilgili sünnetler listesi
Amellerde Niyeti Düzeltmek
Bu sünnet, her ibadette ve her iyi işte niyeti Allah rızası için yenilemeyi öğretir. Aynı davranış, niyetle ibadete dönüşebilir.
Ömer b. Hattâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 1
Öfkeyi Kontrol Etmek
Öfkeyi kontrol etmek, tepki vermeden önce durmak, dilini ve davranışını korumaktır. Bu sünnet özellikle aile, iş ve sosyal ilişkilerde uygulanır.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6116
Kendin İçin Sevdiğini Kardeşin İçin de Sevmek
Bu sünnet, bencilliği azaltıp mümin kardeşine karşı samimiyet ve iyilik isteme bilinci kazandırır.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 13
Peygamber Sevgisini Öncelemek
Resûlullah sevgisini iman bilincinin merkezinde tutmak ve onun sünnetine bağlılığı sevginin gereği bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 14
Peygamber Sevgisini Bütün İnsanların Üstünde Tutmak
Peygamber sevgisini yalnızca sözde bırakmayıp onun rehberliğine öncelik vermek.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 15
İmanın Tadını Kazandıran Üç Özelliği Gözetmek
Allah ve Resûlü sevgisini, Allah için sevmeyi ve imanı koruma hassasiyetini kalpte canlı tutmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 16
Dinde Kolaylık ve Devamlılığı Gözetmek
İbadette aşırılığa düşmeden, sürdürülebilir ve dengeli bir kulluk düzeni kurmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 39
Şüpheli İşlerden Sakınmak
Helal-haram hassasiyetini korumak ve şüpheli işlerden uzak durarak kalbi korumak.
Nu'mân b. Beşîr (r.a.) · Sahih al-Bukhari 52
Merhameti Hayata Yaymak
İnsanlara, hayvanlara ve tüm canlılara merhametle yaklaşmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6000
Kolaylaştırmak ve Zorlaştırmamak
İnsanlara dini anlatırken ve günlük işlerde meşru sınırlar içinde kolaylaştırıcı ve müjdeleyici bir üslup benimsemek.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 69
Dünyada Yolcu Gibi Yaşamak
Dünyaya kalıcı yurt gibi bağlanmadan, ahiret hazırlığını canlı tutmak.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6416
Zandan Sakınmak
Müminler hakkında delilsiz kötü zanna kapılmamak ve kardeşliği zedeleyen tutumlardan kaçınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6064
Öfke Anında Nefsi Tutmak
Gerçek gücü bedensel üstünlükte değil, öfke anında kendini tutabilmekte aramak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6114
Allah'ın Rahmetiyle Ümitvar Olmak
Allah’ın rahmetinden ümit kesmemek; tövbe, dua ve kulluğa umutla yönelmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7404
Dünya Emellerini Sınırlı Tutmak
Dünya emellerinin sınırsızlaşmasına karşı ölüm ve imtihan gerçeğini hatırda tutmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6417
Ecelin Yakınlığını Hatırlamak
Hayatı ertelememek ve ecelin yakınlığını düşünerek salih ameli geciktirmemek.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6418
Ömrü Bereketli Kullanmak
Verilen ömrü gafletle tüketmemek, özellikle ilerleyen yaşlarda kulluk muhasebesini artırmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6419
Dünya Sevgisi ve Uzun Emeli Kontrol Etmek
Yaş ilerlese de nefsin dünya sevgisi ve bitmeyen beklentilerle sınanabileceğini bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6420
Mal Sevgisinde Ölçülü Olmak
Mal sevgisinin ve uzun yaşama arzusunun kalbi kuşatmasına karşı muhasebe yapmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6421
Çocukluk Hatıralarında Nebevî Bereketi Hatırlamak
Çocuklara sevgi ve yakınlık gösteren nebevî üslubu hatırlamak.
Mahmûd b. Rebî' (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6422
Tevhidi İhlasla Söylemek
Kelime-i tevhidi sadece dilde değil, Allah rızasını hedefleyen ihlasla yaşamak.
Itbân b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6423
Musibet Anında Sabır ve Sevap Ümidi Taşımak
Sevilen birini kaybetme musibetinde sabır ve Allah’tan karşılık bekleme bilinci taşımak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6424
Dünya Rekabetine Kapılmamak
Dünya imkânları artınca rekabete, hırsa ve gaflete kapılmamaya dikkat etmek.
Amr b. Avf (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6425
Dünya Rekabeti Fitnesinden Sakınmak
Dünya nimetleri karşısında kalbi rekabet, hırs ve gafletten korumak.
Ukbe b. Âmir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6426
Helal Malı Hakkıyla Alıp Yerinde Kullanmak
Malı helal yoldan almak, yerinde kullanmak ve hırsla mal biriktirmekten sakınmak.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6427
Güvenilirlik ve Ahde Vefayı Korumak
Emaneti, güvenilirliği ve ahde vefayı korumak; hainlikten ve sorumsuzluktan sakınmak.
İmrân b. Husayn (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6428
Şahitlik ve Yeminde Dürüst Olmak
Şahitlik ve yemin gibi ağır sorumluluklarda doğruluk ve ciddiyeti korumak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6429
Ölümü İstemekten Sakınmak
Sıkıntı anında ölümü istemekten sakınmak ve sabrı korumak.
Habbâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6430
Dünya İmkânlarını Ahiret Dengesiyle Kullanmak
Dünya imkânlarını kullanırken ahiret hesabını ve israf hassasiyetini unutmamak.
Habbâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6431
Hicret ve Fedakârlık Bilincini Korumak
Allah yolunda fedakârlık ve hicret bilincini hatırlamak; dini için emek verenlerin izini takip etmek.
Habbâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6432
Salih İnsanların Kıymetini Bilmek
Salih insanların kıymetini bilmek, onların yokluğunda oluşacak manevî zayıflığı düşünmek.
Mirdâs el-Eslemî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6434
Malın Kulu Olmaktan Sakınmak
Kalbi mal, makam ve dünya eşyasına bağımlı hale getirmemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6435
Hırsı Tevbe ile Dizginlemek
Bitmeyen mal hırsını fark etmek ve kalbi tövbe ile arındırmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6436
Bitmeyen Mal Arzusunu Tanımak
Mal arzusunun sınırsızlaşabileceğini bilip kanaat ve tövbe bilinciyle yaşamak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6437
Dünya Çoğaltma Yarışından Sakınmak
Servet çoğaltma yarışının kalbi esir almasına karşı kanaat ve tövbe bilinci taşımak.
Sehl b. Sa'd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6438
Altın Vadisi Hırsından Sakınmak
Dünya hırsını tanımak, kanaat ve tövbeyle kalbi diri tutmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6439
Tekâsürün Aldatıcılığını Hatırlamak
Çokluk yarışı ve dünya biriktirme tutkusunun insanı aldatabileceğini hatırda tutmak.
Übey b. Ka'b (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6440
Malı Gönül Tokluğuyla Almak
Malı hırsla değil gönül tokuluğuyla almak; veren el olmaya gayret etmek.
Hakîm b. Hizâm (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6441
Ameline Güvenmeyip Allah'ın Rahmetini Umut Etmek
Ameline güvenip gururlanmadan Allah’ın rahmetine sığınmak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6467
Ümit ve Korku Dengesini Korumak
Allah’ın rahmetinden ümitli olurken azabından emin olmamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6469
İffet, Sabır ve Kanaat İstemek
İffet, sabır ve gönül zenginliğini Allah’tan istemek.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6470
Allah Korkusuyla Tövbe Bilinci Taşımak
Allah korkusunu tövbe ve muhasebe vesilesi yapmak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6480
Allah'ın Rahmetinden Ümit Kesmemek
Allah korkusuyla birlikte rahmetinden ümit kesmemek.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6481
Günahlardan Ateşe Düşer Gibi Kaçınmak
Günahlara koşmak yerine Peygamberin koruyucu uyarısına sarılmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6483
Gerçek Hicreti Günahları Terk Etmek Bilmek
Dil ve el ile zarar vermemek, Allah’ın yasaklarını terk etmek.
Abdullah b. Amr (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6484
Nefsin Arzularına Karşı Uyanık Olmak
Nefsin arzularına kapılmadan cennete götüren zorluklara sabretmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6487
Dünya İmkânlarında Aşağıdakine Bakmak
Dünya imkânlarında kanaati korumak için aşağıdakine bakmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6490
İyi Niyeti ve Kötülüğü Terk Etmeyi Önemsemek
İyi niyeti çoğaltmak, kötülükten vazgeçmeyi de ibadet bilmek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6491
Küçük Günahları Küçümsememek
Küçük görünen günahları hafife almamak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6492
Amelin Sonunu Önemsemek
Amelin dış görünüşüne değil, sonuna ve ihlasa önem vermek.
Sehl b. Sa'd es-Sâidî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6493
Fitne Ortamında Kötülükten Uzak Durmak
Fitne ve zarar ihtimali olduğunda insanlara zarar vermemeye özen göstermek.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6494
Dini Fitneden Korumak
Dini korumak için fitne ortamlarından uzak durmayı bilmek.
Ebû Saîd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6495
Emaneti Ehline Vermek
İşi ehline vermek ve emaneti zayi etmemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6496
Emaneti Kalpte Korumak
Emaneti sadece davranışta değil kalpte de korumak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6497
Güvenilir ve Ehliyetli İnsan Olmaya Çalışmak
Az bulunan güvenilir ve ehil insanlardan olmaya çalışmak.
Abdullah b. Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6498
Riyadan Sakınmak
Amelleri insanların övgüsü için değil Allah rızası için yapmak.
Cündeb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6499
Dünya Yüksekliğine Aldanmamak
Dünya başarısı ve üstünlüğü karşısında tevazuyu korumak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6501
Peygamberler Arasında Aşırı Üstünlük Yarışına Girmemek
Peygamberler hakkında edebi ve ölçüyü korumak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6517
Dünya Rekabetinden Korkmak
Dünya nimetleri için yıkıcı rekabetten sakınmak.
Ukbe b. Âmir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6590
Musibette Sabır ve İhtisap Göstermek
Musibet anında sabredip sevabı Allah’tan beklemek.
Üsâme (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6602
Dış Görünüşe Aldanmadan Son Nefsi Önemsemek
Dış başarıya aldanmadan iman ve son nefsi önemsemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6606
Amellerin Sonuca Göre Değerlendiğini Bilmek
Amellerin sonuna dikkat edip hüsn-i hatime istemek.
Sehl b. Sa'd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6607
Göz ve Dil Günahlarından Sakınmak
Göz, dil ve kalbi harama götüren adımlardan korumak.
İbn Abbâs / Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6612
Kader Sınırını Bilip Fitne Karşısında Ölçülü Davranmak
Fitne karşısında acele hükümden ve ölçüsüz tepkiden sakınmak.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6618
Salgın ve Musibette Sabırla Sevap Beklemek
Musibette sabredip sevabı Allah’tan beklemek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6619
Yanlış Sembolleri Terk Etmek
Nebevî uyarı gelince yanlış sembolü terk etmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6651
Nimet İmtihanında Şükrü Korumak
Nimet verilince şükür ve cömertliği korumak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6653
Musibette Sabır ve Merhameti Birlikte Taşımak
Musibette sabırlı olurken merhameti kaybetmemek.
Üsâme (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6655
Evlat Acısında Sabırla Ateşten Korunmayı Umut Etmek
Evlat acısında sabırla Allah’ın mükâfatını umut etmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6656
Mütevazı Olup Allah Katında Değerli Olmak
Mütevazı olup kibir ve kabalıktan sakınmak.
Hârise b. Vehb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6657
Vesveseyi Eyleme ve Söze Dönüştürmemek
Vesveseyi eyleme ve söze dönüştürmeden geçmesine izin vermek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6664
Fitnede Yanlışlık Yapanlara Bağışlanma Dilemek
Fitne ve karışıklıkta af ve istiğfar ahlakını korumak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6668
Unutma Halinde Zorluk Çıkarmamak
Unutma kaynaklı hatalarda ölçülü ve kolaylaştırıcı olmak.
Übey b. Ka'b (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6672
Tabaklanmış Deriden Yararlanmak
Helal şekilde kullanılabilir eşyayı israf etmemek.
Sevde (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6686
Dünya Sofrasında Kanaatkâr Olmak
Dünya nimetlerinde kanaat ve ahiret bilincini korumak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6687
Büyük Günah İşlerken İman Bilincini Kaybetmemek
Büyük günahların imana verdiği zararı düşünerek sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6772
Sarhoşluktan ve İçkiden Uzak Durmak
İçki ve sarhoşluğa götüren davranışlardan uzak durmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6773
Sarhoşluk Günahına Caydırıcı Tavır Almak
Sarhoşluğa götüren içki günahından uzak durmak.
Ukbe b. Hâris (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6775
İçki Günahında Sahabe Uygulamasını Bilmek
İçki günahının ciddiyetini sahabe uygulamasıyla hatırlamak.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6776
Kolayı Seçip Günahtan En Uzak Durmak
Günah olmayan işlerde kolaylığı, günah karşısında uzak durmayı seçmek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6786
İyilik Gördükten Sonra İhanetten Sakınmak
İyilik ve emanet gördükten sonra ihanetten sakınmak.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6804
Yedi Gölgelenecek Kişiden Biri Olmaya Çalışmak
İffet, ihlas, adalet ve Allah korkusunu hayatına yerleştirmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6806
Tövbe Eden Suçlu Hakkında Hayırla Konuşmak
Tövbe ve ikrar sonrası kişi hakkında hayırla konuşmayı bilmek.
Câbir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6820
Belirsiz Günah İtirafında Kişiyi Teşhir Etmemek
Belirsiz günahı teşhir etmeden tövbe ve ibadet kapısını açık tutmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6823
Kendi Nefsi İçin İntikam Almamak
Kendi nefsi için intikam almamak, Allah’ın sınırları için hassas olmak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6853
Hatalı Ölümde Hüsnüzan ve Hayırla Anmak
Hatalı ölüm hakkında acele kötü hüküm vermeyip hüsnüzan etmek.
Seleme (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6891
Çocuk ve Genç Hizmetçiye Merhametle Davranmak
Hizmet eden çocuğa ve gence şefkatle davranmak.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6911
Zulme Uğrayınca Bile Bağışlanma Duası Yapmak
Zulme uğradığında bile affa ve hidayete dua etmek.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6929
Tevhid Söyleyen Kişi Hakkında Hayır Düşünmek
Tevhid sözü söyleyen kişiyi acele tekfir ve itham etmemek.
İtbân b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6938
Eziyet Karşısında Sabredip Allah’ın Vaadine Güvenmek
Eziyet ve baskıda sabredip Allah’ın vaadine güvenmek.
Habbâb b. Eret (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6943
Amellerde Niyeti Esas Almak
Her amelde niyeti Allah için düzeltmek.
Ömer b. Hattâb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6953
Hainliğin Ahirette Bayrakla Teşhir Edileceğini Bilmek
Ahde ihanet ve aldatmadan sakınmak.
Abdullah b. Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6966
Verilen Hediyeyi Geri Almamak
Verilen hediyeyi geri almaktan sakınmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6975
Hz. Yusuf'un Sabrını ve İffetini Hatırlamak
Hz. Yusuf’un sabrını ve hakkın ortaya çıkması için gösterdiği olgunluğu hatırlamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 6992
Kimsenin Ahiret Akıbetini Bilmeden Kesin Konuşmamak
İnsanların ahiret akıbeti hakkında kesin hüküm vermekten sakınmak.
Hârice b. Zeyd / Ümmü'l-Alâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7003
Zorlukta Allah'ın Sonraki Hayrını Görmek
Zorluk ve kayıpta bile Allah’ın sonraki hayrına güvenmek.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7035
Kırılan Kılıçtan Sonraki Fethi Hatırlamak
Zorlu kayıplardan sonra Allah’ın fetih ve toparlanma kapısını açacağını bilmek.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7041
Zor Zamanlarda Sabırla Rabbe Kavuşmayı Beklemek
Zor zamanlarda sabredip Rabbe kavuşma bilincini korumak.
Zübeyr b. Adî / Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7068
Kardeşine Silahla İşaret Etmemek
Şaka veya öfke ile kimseye silah doğrultmamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7072
Ok Uçlarını Tutup İnsanları Korumak
Kalabalık yerde kesici ve delici şeylerin uçlarını güvenli tutmak.
Câbir b. Abdullah (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7073
Açık Ok Uçlarıyla Müslümana Zarar Vermemek
Ortak alanlarda başkasını yaralayabilecek eşyayı güvenli taşımak.
Câbir (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7074
Mescid ve Pazarda Tehlikeli Eşyayı Güvenli Taşımak
Kalabalık alanlarda tehlikeli eşyayı başkasına zarar vermeyecek şekilde taşımak.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7075
Emanetin Kalpten Kaldırılmasından Korkmak
Emanet duygusunun kalpten çekilmesinden korkup güvenilirliği korumak.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7086
Söylediği İyiliği Önce Kendisi Yapmak
İyiliği söylemeden önce onu yaşamaya gayret etmek.
Ebû Vâil / Üsâme (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7098
Gösterişten ve İnsanları Zora Sokmaktan Sakınmak
Amelde gösterişten, yönetimde zorluktan ve haksız kandan sakınmak.
Tarîf Ebû Temîme / Cündeb (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7152
Musibetin İlk Anında Sabretmek
Musibetin ilk anında Allah’tan sakınıp sabretmeye çalışmak.
Sâbit el-Bünânî / Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7154
Şüpheyi Gidermek İçin Durumu Açıklamak
Yanlış anlaşılma ihtimali varsa şüpheyi giderecek şekilde açıklama yapmak.
Ali b. Hüseyin / Safiyye (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7171
Sürekli Çekişmeci Olmaktan Sakınmak
Hak ararken bile inatçı ve kırıcı bir husumet insanına dönüşmemek.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7188
Ölümü Temenni Etmemek
Sıkıntı anında ölümü istemek yerine sabır ve Allah’a sığınmayı seçmek.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7233
Hastalıkta Ölüm Duası Etmemek
Ağır hastalıkta bile ölüm duası etmekten sakınmak.
Kays / Habbâb b. el-Eret (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7234
Yaşadıkça Hayrı Artırma ve Tövbe Fırsatını Görmek
Hayatı hayrı artırma ve tövbeye dönme fırsatı olarak görmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7235
Ümmetin Emini Olanları Tanıyıp Emaneti Yüceltmek
Emanet vasfını yüceltmek ve güvenilir insanları örnek almak.
Enes (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7255
İzin İsteyene Emanetçi Üzerinden Cevap Vermek
İzin ve güvenlik işlerinde emanetçi aracılığıyla düzeni korumak.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7262
İzin Alarak Mahrem Alana Girmek
Özel alana ve yetkili kişinin yanına izin alarak girmek.
Ömer / İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7263
Emaneti Kur'an ve Sünnetle Kökten Güçlendirmek
Emanet duygusunu Kur’an okuyarak ve sünneti öğrenerek güçlendirmek.
Huzeyfe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7276
Tekellüften ve Gereksiz Zorlamadan Sakınmak
Dinde ve günlük hayatta yapmacık zorlamalardan uzak durmak.
Enes / Ömer (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7293
Peygamber Huzurunda Sesi Yükseltmemek
Peygamber’e, sünnete ve ilim meclisine karşı edebi korumak.
İbn Ebî Müleyke / İbn Zübeyr · Sahih al-Bukhari 7302
Yoksulluk Günlerini Unutmamak
Nimete ulaşınca geçmiş yoksulluğu unutmamak ve şükretmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7324
Ölüm Sonrası Konumda Tevazu Göstermek
Ölüm sonrası bile övülme ve ayrıcalık arzusundan sakınmak.
Âişe (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7327, 7328
Salih Kimselerin Kullandığı Mekân ve Eşyaya Hürmet Etmek
Salihlerin ve özellikle Peygamber’in hatırasına bağlı mekânlara edeple yaklaşmak.
Ebû Bürde · Sahih al-Bukhari 7342
Atı Niyete Göre Ecir veya Vebal Vesilesi Bilmek
Mal, imkân ve araçları niyete göre ecir veya vebal vesilesi görmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7356
Peygamber Huzurunda Gürültü ve İhtilaftan Sakınmak
Peygamber’in huzurunda gürültülü ihtilaftan sakınmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7366
İnsanlara Merhamet Ederek Allah'ın Rahmetini Umut Etmek
Allah’ın rahmetini umarak insanlara merhamet etmek.
Cerîr b. Abdullah (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7376
Musibette Sabır ve Rahmet Dengesini Korumak
Musibette sabır tavsiyesiyle kalpteki rahmeti birlikte korumak.
Üsâme b. Zeyd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7377
Allah'ın Kıskançlık Gayreti Sebebiyle Fuhşu Haram Kıldığını Bilmek
Fuhşiyattan sakınmayı Allah’ın haram kıldığı sınır bilinciyle yaşamak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7403
Fuhşiyattan Allah'ın Gayreti Sebebiyle Sakınmak
Açık ve gizli fuhşiyattan Allah’ın haram kıldığı sınır bilinciyle sakınmak.
Muğîre b. Şu'be (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7416
Musibette Sabır ve Merhameti Birlikte Yaşamak
Musibette sabır tavsiye ederken kalpte merhameti de korumak.
Üsâme (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7448
Amelin Allah’ın Kelimesi İçin Olmasına Dikkat Etmek
Amelin değerini niyetle ölçüp Allah’ın rızasını hedeflemek.
Ebû Mûsâ (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7458
Müminin Bela Karşısında Esnek ve Dirençli Olması
Bela karşısında kırılmadan esnek, sabırlı ve toparlanabilir olmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7466
Hastaya Güzel Söz Söylemek ve Ümitsizlikten Sakınmak
Hastaya moral veren güzel söz söylemek, karamsarlıkta ısrar etmemek.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7470
Peygamberleri Yarıştıran Tartışmadan Sakınmak
Peygamber sevgisini tartışma, hakaret ve haksızlığa dönüştürmemek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7472
Allah'ın Sevdiği Kul İçin Kabul Yaratacağını Bilmek
Allah’ın sevgisini kazandıracak ihlaslı ve salih bir hayat sürmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7485
Kötülükten Vazgeçip İyiliğe Niyet Etmek
Kötülüğü Allah için terk edip iyiliğe niyet etmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7501
En Büyük Günahlardan Sakınmak
Şirkten, cana kıymaktan ve ağır ahlaksızlıktan sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7520
Şirk, Cinayet ve Zinadan Sakınmak
Şirk, haksız öldürme ve zinadan kesin şekilde sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7532
Yûnus Peygamber Hakkında Edep Göstermek
Peygamberler hakkında kıyas ve üstünlük iddiasında edepli olmak.
İbn Abbâs (r.a.) · Sahih al-Bukhari 7539
Hayayı İmanın Bir Parçası Bilmek
Hayayı iman ahlakının bir parçası olarak korumak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 35a
Hayayı İmandan Bilmek
Hayayı zayıflık değil iman güzelliği olarak görmek.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih Muslim 36a
Hayayı Kardeşine Öğretirken Ölçülü Olmak
Haya konusunda öğüt verirken sünnet ölçüsünü korumak.
İbn Ömer (r.a.) · Sahih Muslim 36b
Hayadan Hayır Geleceğini Bilmek
Hayadan hayır geleceğini bilip onu korumak.
İmrân b. Husayn (r.a.) · Sahih Muslim 37a
Hayanın Hayır Olduğunu Pekiştirmek
Hayanın hayır getiren bir iman ahlakı olduğunu pekiştirmek.
İmrân b. Husayn (r.a.) · Sahih Muslim 37c
Kibir ve Kalp Katılığından Sakınmak
Kibir, övünme ve kalp katılığından sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 52d
Kabalık ve Taşkınlıktan Sakınmak
İman ve ahlak pratiğini günlük hayatta yaşamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 52h
Sükûneti ve Kalp İnceliğini Sevmek
İman ve ahlak pratiğini günlük hayatta yaşamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 52i
Büyük Günahların İmanı Zayıflattığını Bilmek
Büyük günahlardan imanı korumak için uzak durmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57a
Büyük Günah Rivayetindeki Lafız Farkını Bilmek
Büyük günahlardan sakınma uyarısını ciddiye almak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57b
Yağma ve Büyük Günahların İman Tehlikesini Anlamak
Yağma ve haksız kazançtan uzak durmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57c
Büyük Günahlardan Kaçınma Rivayetini Pekiştirmek
Günah anında imanın zayıflayacağını bilip sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57d
Hıyanet ve Büyük Günahlardan Sakınmak
Emanete hıyanetten ve büyük günahlardan sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57e
Günahın İmanı Zayıflattığını Hatırlamak
Büyük günahı iman zafiyeti sebebi bilmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 57g
Münafıklık Alametlerinden Sakınmak
Yalan, ihanet, sözden dönme ve taşkın tartışmadan sakınmak.
Abdullah b. Amr (r.a.) · Sahih Muslim 58
Münafığın Üç Alametinden Sakınmak
Yalan, sözden dönme ve emanete hıyanetten sakınmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 59a
Münafıklık Alametlerini Ciddiye Almak
Güvenilir söz ve emanet ahlakı geliştirmek.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 59b
Müslüman Görünürken Nifak Ahlakından Sakınmak
Zahir ibadeti güvenilir ahlakla tamamlamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 59d
Şirkten, Evlat Katlinden ve Komşu Zinasından Sakınmak
Şirkten, cana kıymaktan ve iffetsizlikten sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 86a
Büyük Günahları Kur'an Uyarısıyla Anlamak
Büyük günahlardan Kur'an ve sünnet bilinciyle uzak durmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 86b
Şirk, Ana Babaya İsyan ve Yalan Sözden Sakınmak
Büyük günahların ana başlıklarından uzak durmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 88a
Yedi Helak Edici Günahtan Sakınmak
Yedi helak edici günahtan uzak durmak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 89
Kibirden Sakınmak ve Güzelliği Doğru Anlamak
Hakkı reddetmekten ve insanları küçümsemekten sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 91a
İman ve Kibir Dengesini Ciddiye Almak
İmanı koruyup kibri kalpten temizlemek.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 91b
Zerre Kadar Kibirden Sakınmak
Kalpteki kibri fark edip temizlemeye çalışmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 91c
Cahiliye Yasını ve Taşkınlığı Terk Etmek
Yas anında sabır ve İslami edebi korumak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 103a
Yas Taşkınlığı Rivayetini Pekiştirmek
Yas anında cahiliye davranışlarından sakınmak.
Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) · Sahih Muslim 103b
Ağıt, Saç Kazıma ve Elbise Yırtmadan Sakınmak
Musibette sabır gösterip taşkın yastan sakınmak.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih Muslim 104a
Yüksek Sesle Ağıt Yakmaktan Sakınmak
Yas anında sabrı ve ölçüyü korumak.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih Muslim 104b
Musibette Cahiliye Davranışlarından Uzak Durmak
Musibette sabrı ve sünnet edebini korumak.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) · Sahih Muslim 104c
Minnet, Yalan Yemin ve Kibir Uyarısını Ciddiye Almak
Minnet, yalan yemin ve kibir gibi ağır ahlaklardan sakınmak.
Ebû Zer (r.a.) · Sahih Muslim 106c
Yaşlı Zinakâr, Yalancı Yönetici ve Kibirli Fakir Uyarısı
Günahı hafife almadan tevazu ve doğrulukla yaşamak.
Ebû Hüreyre (r.a.) · Sahih Muslim 107
Peygamberin Huzurunda Edepli Olmak
Peygambere ve sünnete edeple yaklaşmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 119a
Sâbit b. Kays'ın Edep Hassasiyetini Hatırlamak
Edep konusunda kalp hassasiyetini diri tutmak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 119b
Sesi Yükseltme Uyarısını Ciddiye Almak
Peygamber adabını ve vahiy uyarısını ciddiye almak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 119c
Cennet Müjdesini Tevazu ile Taşımak
Müjdeye rağmen tevazu ve edebi korumak.
Enes b. Mâlik (r.a.) · Sahih Muslim 119d